1. Zamanlar (Tenses)

Fiillerin zamanları iki ana gruba ayrılır: Praesens Gövdesi ve Perfectum Gövdesi.

 

#	Zaman	Türkçe Karşılığı	Örnek
1	Praesens	Şimdiki / Geniş Zaman	seviyorum / severim
2	Imperfectum	Şimdiki / Geniş Zamanın Hikayesi	seviyordum / severdim
3	Futurum Simplex	Gelecek Zaman	seveceğim
4	Perfectum	-di’li Geçmiş Zaman	sevdim
5	Plusquam Perfectum	-miş’li Geçmişin Hikayesi	sevmiştin
6	Futurum Perfectum	Gelecekte Geçmiş Zaman	sevmiş olacağım

 

2. I. Çekim Fiiller (-are)

2.1 Fiilin Dört Temel Hali

Bir fiilin sözlükte 4 temel hali verilir. Örnek: amo, amare, amavi, amatum : sevmek

 

Form	Örnek (amo)	Açıklama
1. Tekil Şahıs	amo	Seviyorum
Mastar	amare	Sevmek → “ama-” kısmı Praesens Gövde’dir
Perfectum	amavi	Sevdim → “amav-” kısmı Perfectum Gövde’dir
Supinum	amatum	Supinum gövde (sevilen / sevilmiş)

 

2.2 I. Çekim Kelime Listesi

Latincesi	Mastar Hali	Perfectum	Supinum	Anlamı
canto	cantare	cantavi	cantatum	söylemek
salto	saltare	saltavi	saltatum	dans etmek
voco	vocare	vocavi	vocatum	çağırmak, seslenmek
pugno	pugnare	pugnavi	pugnatum	savaşmak
lavo	lavare	lavavi	lavatum	yıkamak
narro	narrare	narravi	narratum	anlatmak
laudo	laudare	laudavi	laudatum	övmek
rogo	rogare	rogavi	rogatum	sormak
volo	volare	volavi	volatum	uçmak
ceno	cenare	cenavi	cenatum	akşam yemeği yemek
porto	portare	portavi	portatum	taşımak

 

2.3 Praesens Gövdesinden Yapılan Zamanlar

Kural: Praesens gövde, mastardan -re atılarak bulunur. Bu gövdeden Praesens, Imperfectum ve Futurum Simplex yapılır.

amare → ama-  (Praesens gövde)

 

Amo (Sevmek) Çekimi

Şahıs	Praesens (Şimdiki Z.)	Imperfectum (Hikaye)	Futurum Simplex (Gelecek)
1. Tekil	amo (seviyorum)	amabam (severdim)	amabo (seveceğim)
2. Tekil	amas (seviyorsun)	amabas	amabis (seveceksin)
3. Tekil	amat (seviyor)	amabat	amabit
1. Çoğul	amamus (seviyoruz)	amabamus (severdik)	amabimus (seveceğiz)
2. Çoğul	amatis (seviyorsunuz)	amabatis	amabitis
3. Çoğul	amant (seviyorlar)	amabant	amabunt

 

Lavo (Yıkamak) Çekimi

Şahıs	Praesens	Imperfectum	Futurum Simplex
1. Tekil	lavo	lavabam	lavabo
2. Tekil	lavas	lavabas	lavabis
3. Tekil	lavat	lavabat	lavabit
1. Çoğul	lavamus	lavabamus	lavabimus
2. Çoğul	lavatis	lavabatis	lavabitis
3. Çoğul	lavant	lavabant	lavabunt

 

Ambulare (Yürümek) Çekimi

Şahıs	Praesens	Imperfectum	Futurum Simplex
1. Tekil	ambulo  (yürüyorum)	ambulabam (yürüyordum)	ambulabo (yürüyeceğim)
2. Tekil	ambulas	ambulabas	ambulabis
3. Tekil	ambulat	ambulabat	ambulabit
1. Çoğul	ambulamus	ambulabamus	ambulabimus
2. Çoğul	ambulatis	ambulabatis	ambulabitis
3. Çoğul	ambulant	ambulabant	ambulabunt

 

Portare (Taşımak) Çekimi

Şahıs	Praesens	Imperfectum	Futurum Simplex
1. Tekil	porto (taşıyorum)	portabam (taşırdım)	portabo (taşıyacağım)
2. Tekil	portas	portabas	portabis
3. Tekil	portat	portabat	portabit
1. Çoğul	portamus	portabamus	portabimus
2. Çoğul	portatis	portabatis	portabitis
3. Çoğul	portant	portabant	portabunt

 

2.4 Perfectum Gövdesinden Yapılan Zamanlar

amavi → amav-  (Perfectum gövde)

 

Şahıs	Perfectum (-di’li Geçmiş)	Plusquam Perf. (Hikaye)	Futurum Perf. (Gelecek Biten)
1. Tekil	amavi  (sevdim)	amaveram  (sevmiştim)	amavero (sevmiş olacağım)
2. Tekil	amavisti	amaveras	amaveris
3. Tekil	amavit	amaverat	amaverit
1. Çoğul	amavimus	amaveramus	amaverimus
2. Çoğul	amavistis	amaveratis	amaveritis
3. Çoğul	amaverunt	amaverant	amaverint

 

2.5 Alıştırma Cümleleri (I. Çekim Fiiller)

• Puella in casa cenat. → Kız evde akşam yemeği yiyor/yer.
• Puer in horto saltabat. → Çocuk bahçede dans ediyordu.
• Magistra in schola fabulam narrat. → Öğretmen okulda hikaye anlatıyor.
• Puer et puella in via ambulant. → Çocuk ve kız yolda yürüyor.

 

Verbum volat, scriptum manet. — Söz uçar, yazı kalır.

 

Not: ph (Φ), th (Θ), ch (Χ) harflerini içeren kelimeler Yunancadan geçmiştir.

verber: kırbaçlamak (havaya atılan bir kırbaç ses çıkarır → verbum/söz ilişkisi)

 

3. I. Çekim İsimler

3.1 Genel Özellikler ve Sözlük Yazılışı

• Genetivus Singularis’te -ae alırlar.

Sözlük yazılışı: mensa (Nom. Sin.), mensae (Gen. Sin.), f (Femininum) : masa

 

3.2 İsmin Halleri (Cases)

#	Hall Adı	Soru	Türkçe Karşılığı
1	Nominativus	Ne? / Kim?	Yalın hal, cümlenin öznesi
2	Vocativus	Ey!	Seslenme hali
3	Accusativus	Neyi? / Kimi?	Belirtili / belirtisiz nesne
4	Genetivus	Neyin? / Kimin?	Mülkiyet / iyelik hali
5	Dativus	Neye? / Kime? / Ne için?	-e hali / için
6	Ablativus	Neden? / Nereden?	-den hali

 

3.3 Mensa (Masa) Çekim Tablosu

Hal	Singularis (Tekil)	Pluralis (Çoğul)
Nom.	mensa (masa)	mensae (masalar)
Voc.	mensa (ey masa)	mensae (ey masalar!)
Acc.	mensam (masayı)	mensas (masaları)
Gen.	mensae (masanın)	mensarum (masaların)
Dat.	mensae (masaya)	mensis (masalara)
Abl.	mensa (masada)	mensis (masalarda)

 

3.4 I. Çekim İsimler Listesi (Dişil / Femininum)

Latincesi	Anlamı
rosa, -ae, f	gül
schola, -ae, f	okul
magistra, -ae, f	(kadın) öğretmen
puella, -ae, f	kız
regina, -ae, f	kraliçe
amica, -ae, f	kız arkadaş
casa, -ae, f	ev
discipula, -ae, f	kız öğrenci
statua, -ae, f	heykel
ancilla, -ae, f	hizmetçi
vita, -ae, f	hayat, yaşam
via, -ae, f	yol

3.5 İstisna: Eril (Masculinum) İsimler

1. çekimde olup meslek bildiren bazı kelimeler erildir:

Latincesi	Anlamı
poeta, -ae, m	şair
nauta, -ae, m	gemici, denizci
scriba, -ae, m	katip, yazıcı
pirata, -ae, m	korsan
agricola, -ae, m	çiftçi
astronauta, -ae, m	yıldız denizcisi

3.6 Poeta (Şair) Çekim Tablosu

Hal	Singularis (S)	Pluralis (P)
Nom.	poeta	poetae
Voc.	poeta	poetae
Acc.	poetam	poetas
Gen.	poetae	poetarum
Dat.	poetae	poetis
Abl.	poeta	poetis

3.7 Ek Notlar (I. Çekim İsimler)

• regere / regissi: yönetmek  | aspirin / aspirare | amigo: erkek arkadaş
• casa blanca: beyaz ev
• sto, stare: durmak → status quo (statüko), state (devlet)

4. Praepositio (Edatlar)

Edatlar, yanındaki ismin hangi halde (hal eki) olacağını belirler:

 

Edat	Hal	Anlamı	Örnekler
in +	Accusativus	-e doğru (Yönelme)	in scholam: okula doğruin casas: evlere doğru
in +	Ablativus	içinde, bir yerde (Bulunma)	in schola: okuldain scholis: okullarda
e (ex) +	Ablativus	-den, -dan dışarı	e schola: okuldan dışarıex casa: evden dışarı
cum +	Ablativus	ile, beraber, birlikte	cum magistra: öğretmenlecum puellis: kızlarla

 

4.1 Latince Örnek Cümleler & Çevirileri (Edatlarla)

• Magistra cum discipulis in via ambulabat.
  → Öğretmen, öğrencilerle yolda yürüyordu.
• Marcus amicae epistulam scribit. (epistula: mektup, scribit: yazıyor)
  → Marcus, kız arkadaşına mektup yazıyor.
• Mater filiam in casam vocavit. (filia: kız evlat, vocavit: çağırdı)
  → Anne kızını eve çağırdı.
• Poeta in schola fabulam narraverat. (fabula: hikaye, narraverat: anlatmıştı)
  → Şair okulda hikaye anlatmıştı.
• Ancillae statuas portabunt. (ancilla: hizmetçi, portabunt: taşıyacaklar)
  → Hizmetçiler heykelleri taşıyacaklar.
• Puer et puella ex casa in scholam ambulabant.
  → Çocuk ve kız evden okula yürüdü.

 

“Animus in oculis habitat.” ~ Plinius — Ruh gözlerde yaşar. (habitat: oturmak, yaşamak, ikamet etmek)

 

4.3 Tercüme 5 Detayları

• Agricola in silva habitabat. → Çiftçi ormanda yaşıyordu/oturuyordu.
• Poeta de amicitia fabulam narrabat. → Şair arkadaşlığa dair hikayeler anlatıyordu.
• Filia reginae in aula ambulabat. → Kraliçenin kızı sarayda yürüyordu.
• Amphoras in casam portabimus. → Testileri eve taşıyacağız.
• Sagittae nautarum puellam vulneraverat. → Gemicilerin okları kızı yaralamıştı.
• Iram reginae non amamus. → Kraliçenin öfkesini sevmeyiz.
• Nautae patriam amant et pro patria pugnant. → Denizciler vatanı severler ve vatan için savaşırlar.
• Agricola terram amabat et in terra laborabat. → Çiftçi toprağı seviyordu ve toprakta çalışıyordu.
• Nauta cum puella saltabit. → Denizci kızla beraber dans edecek.
• Reginae rosas et violas dabimus. → Kraliçeye güller ve menekşeler vereceğiz. (do, dare, dedi, datum: vermek)
• Amicas in cenam in casa invitavimus. → Kız arkadaşları evde akşam yemeğine davet ettik.

4.4 Kısa Notlar

Tıbbi Terimler: labor (acı/ağrı), tumor (şişkinlik), rubor (kızarıklık), calor (ısı/sıcaklık)

PhD: Philosophiae Doctor

 

5. II. Çekim Fiiller (-ere)

Praesens gövdesinde -e olanlar, mastarı -ere ile biten fiillerdir.

5.1 II. Çekim Fiil Listesi

Fiil	Mastar / Perf. / Sup.	Anlamı	İlişkili Kelimeler
moneo	monere, monui, monitum	tavsiye etmek
doceo	docere, docui, doctum	öğretmek, okutmak	docent (doçent), doctrine
teneo	tenere, tenui, tentum	tutmak
timeo	timere, timui, —	korkmak	timid (çekingen)
terreo	terrere, terrui, territum	korkutmak	terrible, terror
habeo	habere, habui, —	sahip olmak	to have
moveo	movere, movi, motum	hareket etmek/ettirmek	motor, motion, emotion

5.2 Monere (Tavsiye Etmek) Çekim Tablosu

Praesens Gövdesinden Yapılan Zamanlar

Şahıs	Praesens	Imperfectum	Futurum Simplex
1. Tekil	moneo	monebam	monebo
2. Tekil	mones	monebas	monebis
3. Tekil	monet	monebat	monebit
1. Çoğul	monemus	monebamus	monebimus
2. Çoğul	monetis	monebatis	monebitis
3. Çoğul	monent	monebant	monebunt

Perfectum Gövdesinden Yapılan Zamanlar

Şahıs	Perfectum (-di’li)	Plusquam Perf. (-miş’li)	Futurum Perf.
1. Tekil	monui	monueram	monuero
2. Tekil	monuisti	monueras	monueris
3. Tekil	monuit	monuerat	monuerit
1. Çoğul	monuimus	monueramus	monuerimus
2. Çoğul	monuistis	monueratis	monueritis
3. Çoğul	monuerunt	monuerant	monuerint

 

5.3 Örnek Cümleler (II. Çekim Fiiller)

• Magistra in schola linguam Latinam docet. → Öğretmen okulda Latin dilini öğretiyor.
• Agricola rosas, violas et tulipas habet. → Çiftçinin gülleri, menekşeleri ve laleleri vardır.
• Marcus pecuniam non habebat sed amicas. → Marcus’un parası yoktu ama arkadaşları vardı.
• Puella sagittas nautarum timuit. → Kız gemicilerin oklarından korktu.
• Sagittae nautarum puellam terruit. → Gemicilerin okları kızı korkuttu.
• Reginam amamus sed iram timemus. → Kraliçeyi severiz ama öfkesinden korkarız.
• In insula manemus. → Adada kalıyoruz.
• Amicae Marci pecuniam habebant. → Marcus’un arkadaşlarının parası vardı.

 

Notlar: paeninsula (3 tarafı denizle çevrili, yarımada), manere (kalmak), permanere (uzun süre kalmak), perma (sıkça yapılan, kalıcı olan)

 

5.4 Alıştırma Cümleleri (II. Çekim Fiiller)

• Magistra filiam reginae linguam et philosophiam docet. → Öğretmen kraliçenin kızına dil ve felsefe öğretiyor.
• Puella aquam non timet. → Kız sudan korkmuyor.
• Regina agricolis pecuniam dabit. → Kraliçe çiftçilere para verecek.
• Poeta in schola, de amicitia fabulam narraverant. → Şair okulda dostluk hakkında bir hikaye anlatmıştı.
• Nautae cum puellis saltabunt. → Denizciler kızlarla dans edecekler.
• Sagittae nautarum puellas terrebant. → Gemicilerin okları kızları korkutuyordu.
• Puellae reginae rosas donaverunt. → Kızlar kraliçeye güller hediye etti.

6. II. Çekim İsimler

Genetivus Singularis’te -i alırlar. İki ana alt grubu vardır:

• Nom. Sing.’i -us ya da -er ile bitenler (erkil / masculinum, %90)
• Nom. Sing.’i -um ile bitenler (nötrum)

 

6.1 -us ile Biten Eril İsimler

Latincesi	Anlamı
dominus, -i, m	efendi (dom: yönetmek, hükmetmek)
servus, -i, m	köle (servire: hizmet etmek)
amicus, -i, m	arkadaş
nuntius, -i, m	haberci (nuntiare: haber vermek)
deus, -i, m	tanrı
vicus, -i, m	köy (village)
hortus, -i, m	bahçe
ventus, -i, m	rüzgar
taurus, -i, m	boğa
equus, -i, m	at (eküri)
agnus, -i, m	kuzu
lupus, -i, m	kurt
gladius, -i, m	kılıç (gladyatör)
filius, -i, m	erkek evlat (filia: kız evlat)
medicus, -i, m	doktor

6.2 -er ile Biten Eril İsimler

-e’si Düşenler

Latincesi	Anlamı
magister, magistri, m	erkek öğretmen
liber, libri, m	kitap
faber, fabri, m	usta, zanaatkar (fabrika)
cancer, cancri, m	yengeç
ager, agri, m	tarla

 

-e’si Düşmeyenler

Latincesi	Anlamı
puer, -i, m	çocuk
vesper, -i, m	akşam

 

6.3 -um ile Biten Nötrum İsimler

Latincesi	Anlamı
bellum, -i, n	savaş
donum, -i, n	hediye, bağış, lütuf
damnum, -i, n	zarar, bela
telum, -i, n	mızrak
medicamentum, -i, n	ilaç
vinum, -i, n	şarap
templum, -i, n	tapınak

6.4 Önemli İfadeler

• Agnus Dei: Tanrı’nın kuzusu (İsa’nın sıfatı)
• Homo homini lupus: İnsan insanın kurdudur
• donatio: bağış – memorare: hatırlamak

 

“In vino veritas” ~ Hakikat şaraptadır. (Sarhoşlar daima doğruyu söyler.)

6.5 Çekim Tabloları (II. Çekim İsimler)

Dominus (Efendi) — -us ile Biten

Hal	Singularis (Tekil)	Pluralis (Çoğul)
Nom.	dominus (efendi)	domini (efendiler)
Voc.	domine (ey efendi!)	domini (ey efendiler!)
Acc.	dominum (efendiyi)	dominos (efendileri)
Gen.	domini (efendinin)	dominorum (efendilerin)
Dat.	domino (efendiye)	dominis (efendilere)
Abl.	domino (efendiden)	dominis (efendilerden)

Magister (Öğretmen) — -e’si Düşen

Hal	Singularis (Tekil)	Pluralis (Çoğul)
Nom.	magister	magistri
Voc.	magister	magistri
Acc.	magistrum	magistros
Gen.	magistri	magistrorum
Dat.	magistro	magistris
Abl.	magistro	magistris

Puer (Çocuk) — -e’si Düşmeyen

Hal	Singularis (Tekil)	Pluralis (Çoğul)
Nom.	puer	pueri
Voc.	puer	pueri
Acc.	puerum	pueros
Gen.	pueri	puerorum
Dat.	puero	pueris
Abl.	puero	pueris

Bellum (Savaş) — Nötrum

Hal	Singularis (Tekil)	Pluralis (Çoğul)
Nom.	bellum	bella
Voc.	bellum	bella
Acc.	bellum	bella
Gen.	belli	bellorum
Dat.	bello	bellis
Abl.	bello	bellis

 

Bellona: Savaş tanrıçası

6.6 Örnek Cümleler (II. Çekim İsimler)

• Magister pueris librum dedit. → Öğretmen çocuklara kitap verdi.
• Ventus pueros non terruit. → Rüzgar çocukları korkutmadı.
• Agricola habebat equos, tauros et agnos. → Çiftçinin atları, boğaları ve kuzuları vardı.
• Discipuli philosophiae Latinam amant. → Felsefe öğrencileri Latinceyi seviyor.
• Pueri in templo Minervae manebunt. → Çocuklar Athene’nin tapınağında kalacaklar.

7. do, dare, dedi, datum — Vermek

Şahıs	Praesens	Imperfectum	Perfectum
1. Tekil	do	dabam	dedi
2. Tekil	das	dabas	dedisti
3. Tekil	dat	dabat	dedit
1. Çoğul	damus	dabamus	dedimus
2. Çoğul	datis	dabatis	dedistis
3. Çoğul	dant	dabant	dederunt

8. Günlük Latince İfadeler

Latince	Türkçe
salve!	Selam! (2. tekil şahıs)
salvete!	Selam! (çoğul)
vale!	Hoşça kal!
valete!	Hoşça kalın!
ut vales?	Nasılsın?
Bene valeo	İyiyim
Quid agis?	Ne yapıyorsun?
Bonum mane!	Günaydın
Bonum vesperum!	İyi akşamlar
Bonam noctem!	İyi geceler
Gratias ago	Teşekkür ederim
Precor	Rica ederim (Dua ederim / Dilerim)
Amabo	Lütfen (dilerim)
Bonam diem natalis tibi precor	Doğum günün kutlu olsun
Bonum annum	İyi yıllar

 

“Medice, cura te ipsum!”— Doktor, (önce) kendini iyileştir!

manus: el (manikür) | pedis: ayak (pedikür)

solvare (salvare): kurtarmak | salvator: kurtarıcı | cornucopia: bereket boynuzu

9. sum, esse — Olmak (to be)

Şahıs	Praesens	Imperfectum
1. Tekil	sum (I am)	eram (I was)
2. Tekil	es (you are)	eras
3. Tekil	est	erat
1. Çoğul	sumus	eramus
2. Çoğul	estis	eratis
3. Çoğul	sunt	erant

 

9.1 sum, esse ile Örnek Cümleler

• Magistra sum, discipuli estis. → Ben öğretmenim, siz öğrencisiniz.
• Pueri in horto sunt. → Çocuklar bahçedeler / Bahçede çocuklar vardır.
• Marcus discipulus studiosus erat sed Claudius ignavus. → Marcus çalışkan bir öğrenci idi fakat Claudius tembeldi.
• In horto agricolae rosae et violae sunt. → Çiftçinin bahçesinde güller ve menekşeler vardır.
• Sumus in schola cum puellis. → Kızlarla birlikte okuldayız.
• Discipulus bonus eram sed Magistri mali erant. → Ben iyi bir öğrenci idim fakat öğretmenler kötüydü.

 

studiosus: çalışkan | ignavus: tembel | bonus: iyi | malus: kötü

 

10. Sınav Metni: Marcus et Cornelia

Marcus et Cornelia in horto ambulant. (Marcus ve Cornelia bahçede yürüyorlar.) Cornelia subito serpentem videt et clamat: (Cornelia birdenbire bir yılan görür ve bağırır:) “Marce, Marce!” Marcus rogat: “Quid est Cornelia, cur clamas?” (Marcus sorar: “Ne var Cornelia, niçin bağırıyorsun?”) Cornelia serpentem indicat. Tum puer et puella clamant: (Cornelia yılanı işaret eder. Bunun üzerine çocuk ve kız bağırır:) “Pater! Pater! Serpentem in horto videmus.” (Baba! Baba! Bahçede yılan görüyoruz.) Pater, Marcum et Corneliam audit et cito in hortum venit. (Baba, Marcus ve Cornelia’yı duyar ve hızlıca bahçeye gelir.)

 

10.1 Metin Kelime Listesi

Latince	Anlamı
serpens	yılan
hortus	bahçe
subito	birdenbire
videre	görmek
clamare	çığlık atmak, bağırmak
rogare	sormak
quid?	ne?
cur?	niçin?
ubi?	nerede?
indicare	işaret etmek
audit	duyar, dinler (audire: duymak)

 

11. SIFATLAR (adiectivum)

3 takılı sıfatlar → Bir sıfat nitelediği isme 3 bakımdan uymalı: Cins, hal, sayı

 

Masculinum (m)	Femininum (f)	Neutrum (n)	Türkçe Anlamı
bonus	bona	bonum	iyi
malus	mala	malum	kötü
magnus	magna	magnum	büyük
parvus	parva	parvum	küçük
longus	longa	longum	uzun
albus	alba	album	beyaz (albino)
timidus	timida	timidum	korkak
ferus	fera	ferum	vahşi
aureus	aurea	aureum	altın (altından yapılma)
ferreus	ferrea	ferreum	demirden
argenteus	argentea	argentum	gümüş
altus	alta	altum	yüksek / derin
miser	misera	miserum	zavallı
pulcher	pulchra	pulchrum	güzel
niger	nigra	nigrum	siyah
ruber	rubra	rubrum	kırmızı (görkemli)

 

11.1 İyelik Sıfatları

Masculinum (m)	Femininum (f)	Neutrum (n)	Türkçe Anlamı
meus	mea	meum	benim
tuus	tua	tuum	senin
suus	sua	suum	onun (kendisinin)
noster	nostra	nostrum	bizim (mare nostrum: bizim deniz)
vester	vestra	vestrum	sizin
suus	sua	suum	onların (kendilerinin)

 

11.2 Örnek Cümleler

 

Latince Cümle	Türkçe Çeviri
Puer bonus / Puella bona / Vinum bonum	İyi çocuk / İyi kız / İyi şarap
Pueri boni / Puellae bonae / Vina bona	İyi çocuklar / İyi kızlar / İyi şaraplar
Poeta magnus / Poeta magni	Büyük şair / Büyük şairler
In horto agricolae rosas rubras vidimus.	Çiftçinin bahçesinde kırmızı güller gördük.
Pueri parvi taurum ferum timuerant.	Küçük çocuklar vahşi boğadan korkmuştu.
Magister in vico parvo habitat.	Öğretmen küçük bir köyde yaşıyor / oturur.
Amicus poetae equum nigrum habebat.	Şairin arkadaşı siyah bir ata sahipti / vardı.
Servi miseri statuas aureas in aulam portabunt.	Zavallı köleler altın büstleri saraya taşıyacak.
Nautae nostri insulam magnam viderunt.	Bizim denizciler (denizcilerimiz) büyük bir ada gördüler.
Amica mea casam pulchram habet.	Arkadaşımın güzel bir evi vardır.
Regina nostra epistulam poetae laudabat.	Kraliçemiz şairin mektubunu övüyordu.
Casa tua est parva et pulchra.	Senin evin küçük ve güzeldir.
Marcus portabat libros suos.	Marcus (kendi) kitaplarını taşıyordu.
Filia parva reginae pulchra non erat.	Kraliçenin küçük kızı güzel değildi.

 

12. Erdemler & Kavramlar

 

12.1 Erdemler

Yunancası	Anlamı / Açıklama	Bağlantılı Terimler / Etimoloji
virtus	erdem (nitelik, cesaret)	vir, viri, m: erkek
virtutes cardinales	temel (asıl) erdemler	cardo, cardinis: menteşe → cardinalis: asıl, temel
sapientia	(teorik) bilgelik	sapio, sapere: bilmek (tadını almak) / homo sapiens
prudentia	sağ duyu, basiret	sapientia’nın pratize edilmesi (pratik bilgelik) → providentia
Iustitia	adalet	Ius, Iuris, n: hak, hukuk → jüri
fortitudo	cesaret	fors: güç, fortis: güçlü
temperantia	ölçülülük, ılımlılık	temper: ısı

 

11.2 Kavramlar

Latince Kelime	Türkçe Anlamı	Latince Kelime	Türkçe Anlamı
abstractio	soyutlama	aeternum	sonsuzluk
acceptatio	kabul, onay	aeternus	sonsuz
actio	yapma, etme, eyleme	affectus	his, duygu
actus	eylem, iş, hareket	pathos	acı, hastalık (patoloji)
aequalis	eşit	sym + pathos	birlikte his (sempati)
aequitas	eşitlik	anti + pathos	zıt, ters (antipati)
aequus	denk	en + pathos	empati

 

sempati → sym + pathos → birlikte his 

antipati → anti: zıt, ters + pathos 

empati → en + pathos 

13. Vocabulary — Toplu Kelime Listesi

Derste geçen tüm kelime ve ifadeler aşağıda alfabetik olarak listelenmiştir.

 

A

Latince	Tür	Anlamı
agricola, -ae, m	isim	çiftçi
ager, agri, m	isim	tarla
agnus, -i, m	isim	kuzu
ambulare	fiil	yürümek
amabo	ifade	lütfen, dilerim
amica, -ae, f	isim	kız arkadaş
amicus, -i, m	isim	erkek arkadaş
amo / amare	fiil	sevmek
amphora	isim	testi
ancilla, -ae, f	isim	hizmetçi
Animus in oculis habitat	özdeyiş	Ruh gözlerde yaşar. (Plinius)
astronauta, -ae, m	isim	yıldız denizcisi
audit	fiil	duyar (audire: duymak)

 

B

Latince	Tür	Anlamı
bellum, -i, n	isim	savaş
Bellona	özel isim	savaş tanrıçası
bene valeo	ifade	iyiyim
bonam diem natalis tibi precor	ifade	doğum günün kutlu olsun
bonam noctem!	ifade	iyi geceler
bonus, -a, -um	sıfat	iyi
bonum annum	ifade	iyi yıllar
bonum mane!	ifade	günaydın
bonum vesperum!	ifade	iyi akşamlar

 

C

Latince	Tür	Anlamı
calor	isim	ısı, sıcaklık (tıbbi)
cancer, cancri, m	isim	yengeç
canto / cantare	fiil	söylemek
casa, -ae, f	isim	ev
ceno / cenare	fiil	akşam yemeği yemek
clamare	fiil	çığlık atmak, bağırmak
cornucopia	isim	bereket boynuzu
cum + Ablativus	edat	ile, beraber, birlikte
cur?	soru	niçin?

 

D

Latince	Tür	Anlamı
damnum, -i, n	isim	zarar, bela
deus, -i, m	isim	tanrı
discipula, -ae, f	isim	kız öğrenci
do / dare / dedi / datum	fiil	vermek
doceo / docere	fiil	öğretmek, okutmak
dominus, -i, m	isim	efendi
donatio	isim	bağış
donum, -i, n	isim	hediye, bağış, lütuf

 

E

Latince	Tür	Anlamı
e (ex) + Ablativus	edat	-den, -dan dışarı
epistula	isim	mektup
equus, -i, m	isim	at
esse	fiil	olmak (to be) → sum

 

F

Latince	Tür	Anlamı
faber, fabri, m	isim	usta, zanaatkar
fabula	isim	hikaye
filia, -ae, f	isim	kız evlat
filius, -i, m	isim	erkek evlat

 

G

Latince	Tür	Anlamı
gladius, -i, m	isim	kılıç
gratias ago	ifade	teşekkür ederim

 

H

Latince	Tür	Anlamı
habeo / habere	fiil	sahip olmak
habitare	fiil	oturmak, yaşamak, ikamet etmek
homo homini lupus	özdeyiş	İnsan insanın kurdudur
hortus, -i, m	isim	bahçe

 

I

Latince	Tür	Anlamı
ignavus, -a, -um	sıfat	tembel
in + Accusativus	edat	-e doğru (yönelme)
in + Ablativus	edat	içinde, bir yerde (bulunma)
in vino veritas	özdeyiş	Hakikat şaraptadır
indicare	fiil	işaret etmek
invitare	fiil	davet etmek

 

L

Latince	Tür	Anlamı
labor	isim	acı, ağrı (tıbbi)
laudare	fiil	övmek
lavo / lavare	fiil	yıkamak
liber, libri, m	isim	kitap
lupus, -i, m	isim	kurt

 

M

Latince	Tür	Anlamı
magister, magistri, m	isim	erkek öğretmen
magistra, -ae, f	isim	kadın öğretmen
malus, -a, -um	sıfat	kötü
manus	isim	el (manikür)
manere	fiil	kalmak
medice, cura te ipsum!	özdeyiş	Doktor, önce kendini iyileştir!
medicamentum, -i, n	isim	ilaç
medicus, -i, m	isim	doktor
memorare	fiil	hatırlamak
mensa, -ae, f	isim	masa
moneo / monere	fiil	tavsiye etmek
moveo / movere	fiil	hareket etmek/ettirmek

 

N

Latince	Tür	Anlamı
narro / narrare	fiil	anlatmak
nauta, -ae, m	isim	gemici, denizci
nuntius, -i, m	isim	haberci

 

P

Latince	Tür	Anlamı
paeninsula	isim	yarımada
pedis	isim	ayak (pedikür)
permanere	fiil	uzun süre kalmak
pirata, -ae, m	isim	korsan
poeta, -ae, m	isim	şair
porto / portare	fiil	taşımak
precor	ifade	rica ederim, dilerim
puella, -ae, f	isim	kız
puer, -i, m	isim	çocuk
pugno / pugnare	fiil	savaşmak

 

Q

Latince	Tür	Anlamı
quid?	soru	ne?
Quid agis?	ifade	ne yapıyorsun?

 

R

Latince	Tür	Anlamı
regere / regissi	fiil	yönetmek
regina, -ae, f	isim	kraliçe
rogare	fiil	sormak
rosa, -ae, f	isim	gül
rubor	isim	kızarıklık (tıbbi)

 

S

Latince	Tür	Anlamı
sagittae	isim	oklar
salto / saltare	fiil	dans etmek
salve! / salvete!	ifade	Selam! (tekil / çoğul)
salvare (solvare)	fiil	kurtarmak
salvator	isim	kurtarıcı
schola, -ae, f	isim	okul
scriba, -ae, m	isim	katip, yazıcı
scribit	fiil	yazıyor (scribere: yazmak)
serpens	isim	yılan
servus, -i, m	isim	köle
statua, -ae, f	isim	heykel
sto / stare	fiil	durmak
studiosus, -a, -um	sıfat	çalışkan
subito	zarf	birdenbire
sum / esse	fiil	olmak

 

T

Latince	Tür	Anlamı
taurus, -i, m	isim	boğa
telum, -i, n	isim	mızrak
templum, -i, n	isim	tapınak
teneo / tenere	fiil	tutmak
terreo / terrere	fiil	korkutmak
timeo / timere	fiil	korkmak
tumor	isim	şişkinlik (tıbbi)

 

U / V

Latince	Tür	Anlamı
ubi?	soru	nerede?
ut vales?	ifade	nasılsın?
vale! / valete!	ifade	hoşça kal! / hoşça kalın!
ventus, -i, m	isim	rüzgar
verber	isim	kırbaç (→ verbum / söz ilişkisi)
Verbum volat, scriptum manet	özdeyiş	Söz uçar, yazı kalır
vesper, -i, m	isim	akşam
via, -ae, f	isim	yol
vicinus	isim/sıfat	komşu
vicus, -i, m	isim	köy
videre	fiil	görmek
vinum, -i, n	isim	şarap
viola	isim	menekşe
vita, -ae, f	isim	hayat, yaşam
voco / vocare	fiil	çağırmak, seslenmek
volo / volare	fiil	uçmak
vulnerare	fiil	yaralamak

 

Erdemler & Kavramlar

Yunanca Karşılığı	Latince Terim	Türkçe Anlamı
aphairesis	abstractio	Soyutlama
hypolepsis	acceptatio	Kabul, varsayım
poiesis	actio	Eylem, yapma, yaratma
energeia	actus	Fiil, gerçekleşme, etkinlik
homoios / isos	aequalis	Eşit, benzer
epieikeia	aequitas	Hakkaniyet, adalet
isos	aequus	Eşit, denk, düz
aion	aeternum	Ebediyet, sonsuz zaman
aidios	aeternus	Ebedi, ölümsüz
pathos	affectus	Duygulanım, etkilenim
heteron	aliud	Başka, diğer
alloiosis	alteratio	Başkalaşım, niteliksel değişim
heteron	alterum	Öteki, diğeri
bathos	altitudo	Yükseklik, derinlik
philia	amicitia	Dostluk, sevgi
psyche	anima	Ruh, can
psyche tou pantos	anima mundi	Dünya ruhu
zoon	animal	Hayvan, canlı varlık
zoon politikon	animal sociale/civile	Sosyal / siyasal hayvan (insan)
empsychos	animatus	Canlı, ruhu olan
thymoeides	animosum	Öfkeli, yürekli, atılgan
thymos / pneuma	animus	Ruh, zihin, soluk, niyet
apatheia	apathia	Duygusuzluk, tutkulardan özgür olma
phainomenon	apparens	Görünen, fenomen
phainesthai	apparere	Görünmek
horme / orexis	appetitus	Arzu, iştah, yönelim
synkatathesis	approbatio	Onaylama, tasdik
prepon	aptum	Uygun, yerinde
techne	ars	Sanat, zanaat, beceri
rhetorike	ars dicendi	Hitabet sanatı (konuşma sanatı)
techne tou biou	ars vitae	Yaşam sanatı
synkatathesis	assensio	Onay, rıza
epokhe	assensionis retentio	Yargının askıya alınması
auxesis	auctus	Artış, büyüme
eudaimonia	beata vita	Mutlu yaşam
eudaimonia	beatitudo	Mutluluk, saadet
eunoia	benevolentia	İyilikseverlik, hayırhahlık