naber? ben felsefe okuyacağım gibi duruyor. yarım bıraktığım bi’ okul vardı. tamamlasam ne güzel olur. her anından keyif ala ala hem de. okula başlamak beni genel olarak motive ediyor. okulla ilişiğim kesilsin istemiyorum.
ai ile hasbihal ederken dünyanın en iyi felsefe eğitimini veren okulları sordum. nyu ile oxford dedi internette yaptığı araştırmalar üzerine. sonra onların müfredatlarının içeriğine dair bilgi istedim. nyu’nun sitesinden verilen dersler ile açıklamalarını buldum. şimdi de bu açıklamalar üzerinden bu derslerde neler konuşuluyor şeklinde bir sohbet yürütüyoruz. buraya da not etmek istedim.
inceleyeceğimiz ilk ders: felsefede büyük eserler. ben aşağıdaki eserleri ve gpt’nin açıklamalarını okudum. onları tek tek kendisine soracağım, daha derine ineceğim elbette ama en hoşuma giden şey şu ki: bu blogda ve hayatta bir kavram üzerine kelimeden ve etimolojisinden düşünmeye başlıyorum. aşağıdaki metinlerin tümü de dilin düşünce ile ilişkisini inceliyor. ben kendime, biz bu kelimeye şu an bu anlamı yüklüyoruz ama ilk insanlar hangi anlamı yükleyerek var etmiş bu duyguyu/soyut kavramı hangi somut şeyden inşa etmişler sorusunu soruyorum. sonra süreçteki anlamsal değişimin üzerine düşünüyorum. en son da kendi deneyimlerim ve duygularım ışığında benim o kelime ve kavramla ilişkimi inceliyorum.
bloga sadece etimolojisini yazıp geçiyorum. hala kendimi açma ve kendi duygu ve deneyimlerimi yazıya geçirme konusundaki beceriksizliğimi atamadığım için bahsettiğim aşamaların bir kaydı olmuyor. ileride belki olur. hatta belki geriye dönük yaparım. neyse derse geçelim şimdilik.
1. Frege – “On Sense and Reference”
- Dil felsefesinin kurucu metinlerinden biri.
- “Bir kelimenin anlamı (sense) ile gönderimi (reference) arasındaki fark nedir?” sorusu.
- Örneğin “Sabah yıldızı” ve “Akşam yıldızı” aynı gök cismine (Venüs’e) gönderimde bulunur ama anlamları farklıdır.
- Bu bağlamda, dil ile gerçeklik arasındaki ilişki tartışılır.
2. Russell – The Problems of Philosophy
- Bilgi felsefesi (epistemoloji) üzerine bir giriş kitabı.
- “Neyi bilebiliriz?”, “Algılarımız bize dış dünyanın varlığına dair güvenilir bilgi verir mi?”
- “Gerçeklik” ve “görünüş” ayrımı.
3. Wittgenstein – Tractatus Logico-Philosophicus
- Dilin sınırlarını, dünyanın mantıksal yapısıyla ilişkilendiren radikal bir eser.
- “Dilin sınırları dünyamın sınırlarıdır.”
- Metafizik, ahlak ve din üzerine konuşmanın imkânı/sınırlılığı tartışılır.
4. Wittgenstein – Philosophical Investigations
- Geç dönem Wittgenstein.
- Tractatus’taki katı mantıksal yapı yerine “dil oyunları” kavramı.
- Anlamın, kelimelerin kullanıldığı pratiklerden doğduğu fikri.
- İletişim, kurallar, toplumsal bağlam tartışmaları.
5. Quine – “Two Dogmas of Empiricism”
- Analitik felsefede dönüm noktası.
- Mantıksal pozitivizmin “analitik/sentetik ayrımı” eleştirisi.
- “Bilgi ağımızın tüm parçaları deneyime açıktır” tezi.
- Modern bilim felsefesi ve doğalizm için temel bir metin.
6. Kripke – Naming and Necessity
- Adlandırma ve zorunluluk üzerine seminerlerden oluşur.
- “Özdeşlik” ve “doğal türler” tartışmaları.
- Örneğin: “Su H₂O’dur” ifadesi – hem zorunlu hem de a posteriori bilgi olabilir mi?
- Metafizik ve dil felsefesinde çığır açıcı bir yaklaşım.
Ortak Nokta ve Yöntem
- Bu eserler üzerinden dil felsefesi, metafizik, bilgi felsefesi ve mantık ekseninde 20. yüzyıl analitik felsefesinin gelişimi işleniyor.
- Derste esas amaç analitik yöntem: net, dikkatli ve mantıklı akıl yürütme.
- Öğrenciler sadece içeriği okumakla kalmaz; tartışmalarda, yazılı ödevlerde ve sınavlarda bu yöntemle kendilerini ifade etmeyi öğrenir.
